08 Temmuz Salı gününden herkese merhaba. 👋
Bir yanda Google’ın yeni uygulaması Doppl ile kullanıcılar kendi dijital bedenlerinde kıyafet deniyor; öte yanda Methaphone gibi “telefon bağımlılığına karşı telefon” üretilen ürünler, ironik olmaktan çıkıp bir dijital yorgunluk göstergesi haline geliyor. Platformlar çözümler üretirken, kullanıcılar aynı hızla çözümün duygusal karşılığını ya da alternatifini inşa ediyor. Bu da biz pazarlamacılar için bir uyarı teşkil ediyor : Stratejilerimizde, sadece trendleri değil, onlara verilen tepkileri de hesaba katmalıyız.
Meta’nın “pay or consent” modeline yönelik regülasyon savaşları, yalnızca hukuk değil, medya yatırımlarının geleceği için de belirleyici. Çünkü kullanıcı verisine dayalı hedeflemenin gri alanları artık yasal sınırlarla çevriliyor. TikTok’un yeniden yapılandırdığı “brand consideration” segmentleri, platform içinde salt erişim değil, kullanıcı niyeti üzerinden şekillenen yeni nesil medya satın alma modellerinin habercisi.
Öte yandan McKinsey’nin raporu, tüketici davranışlarındaki “kalıcılığı” vurgularken şunu netleştiriyor: Geçici görülen birçok dijital alışkanlık, artık medya planlarının temel varsayımı olmalı. Eve kapanma döneminde doğan anlık tüketim, kişisel ekran tercihleri ve yalnızlıkla şekillenen içerik ihtiyacı kalıcı hale geldi.
İçerik üretimi cephesindeyse, yapay zekanın üretkenlikten öteye geçip story telling’e soyunuyor. Burada mesele verimlilikten çok, yapay zekanın medya üretim süreçlerinde yeni bir içerik kurgusu yaratması.
Bu hafta biraz kıyafet denedik, biraz regülasyonları okuduk, biraz da kullanıcı davranışının arka planına baktık.
Şimdi detaylara geçelim…
Google, ABD’de iOS ve Android platformları için yeni deneysel uygulaması Doppl’u kullanıma sundu. Doppl sayesinde kullanıcılar, tam vücut fotoğraflarını yükleyerek sosyal medya veya mağazalardan edindikleri kıyafet görsellerini dijital bedenlerinde sanal olarak deneyebiliyor. Uygulama, kıyafetlerin üzerindeki görünümünü yansıtan görsellerin yanı sıra yapay zeka destekli videolar da oluşturuyor.
Yaratıcılığın önündeki görünmez engel: Google! | Berkan Kişin, Ad Just Brand
Meta
Meta, Avrupa Komisyonu’ndan aldığı 200 milyon euroluk cezanın ardından, AB’deki “pay or consent” (ya kişisel verilerini paylaş ya da ücret öde) modelinde sınırlı bazı değişiklikler yaptığını açıkladı. Şirket, kullanıcıların reklama dayalı veri iznini reddetmelerini sağlayan çıkış (opt-out) seçeneklerinin metin ve tasarımını güncellediğini söylüyor. Ancak bu, sistemin çekirdeğine değil sadece yüzeyine dokunan bir müdahale gibi görünüyor.
Avrupa Komisyonu, Meta’nın sunduğu bu değişikliklerin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamındaki yükümlülüklere uyup uymadığını hala değerlendiriyor. Zira temel mesele sadece “seçenek sunulması” değil — bu seçeneğin gerçekten erişilebilir, anlaşılır ve baskıdan uzak olması. Yani sorulan soru şu: Kullanıcının hayır deme hakkı sadece var mı, yoksa gerçekten kullanılabiliyor mu?
Meta ise bu süreci bir tür ayrımcılık olarak tanımlıyor. Şirket, modelin yalnızca kendi işleyişine özgü olmadığını, dijital platformların genelinde kullanılabildiğini savunuyor. Ancak hatırlatmak gerekir ki, 27 Haziran 2025 itibarıyla geçerli düzenlemelere uymayan platformlara, Komisyon günlük ciro bazlı cezalar verme yetkisine sahip — bu da Meta için potansiyel olarak yüz milyonlarca dolarlık bir risk demek.
Bu gelişmeler, kullanıcıların karar verme özgürlüğünü arayüz detaylarına hapseden platform stratejilerinin artık siyasi ve hukuki sınırlarla karşılaştığını gösteriyor. "Pay or consent" yaklaşımı, teknik olarak bir tercih sunsa da, kullanıcıyı varsayılan olarak verisini vermeye yönlendiriyor. Yapılan sınırlı güncellemeler bu yönlendirmeyi yalnızca yumuşatıyor, kaldırmıyor.
Meta, yalnızca sosyal medya platformlarının değil, tüm dijital uygulamaların indirilmesi için gençlerin ebeveyn onayı alması gerektiğini öneriyor.
Meta, içerik üreticilerine yönelik bir güncellemeyle, Reels paylaşmadan önce telif kontrolü yapılabilmesini sağlayan “Copyright Check” özelliğini daha geniş kullanıcı kitlesine açtı. Bu sistem, olası telif sorunlarını yayından önce tespit ederek, içerik üreticisini hem zaman hem itibar kaybından korumayı amaçlıyor.
Ayrıca Meta, reklamverenlerin kendi abone listelerini yükleyerek WhatsApp, Instagram ve Facebook’ta doğrudan mesajlaşma kanalları üzerinden kampanya yürütebileceği yeni bir model tanıttı. Marka iletişimini geleneksel reklam formatlarının dışına taşıyan bu model, mesaj kutularını yeni reklam alanlarına dönüştürüyor.
Bununla paralel olarak duyurulan “Business AI” özelliği, markaların hem WhatsApp hem de kendi internet sitelerindeki sohbet alanlarında, kullanıcı sorularına yapay zeka destekli, kişiselleştirilmiş yanıtlar sunmasını sağlıyor. Standart müşteri hizmetleri deneyiminden öteye geçerek, ihtiyaç odaklı ve anlık çözüm sunan bir sisteme geçiş hedefleniyor.
Meta, büyük hacimli işletmeler için WhatsApp üzerinden doğrudan sesli ve görüntülü arama yapılabilmesini mümkün kılan bir özelliği devreye aldı. Elbette bu iletişim yalnızca müşterinin izniyle gerçekleşiyor. Bu yenilik, mesajlaşmanın ötesine geçen, daha “canlı” bir temas kurma imkanı tanıyor — ki bu, özellikle yüksek hacimli müşteri ilişkilerinde fark yaratabilecek bir adım.
Stanford Paid 35,000 People to Find Out if Quitting Instagram Makes You Happier Spoiler; evet yapıyor.
Tiktok
TikTok, markanızın müşterilerinin yer aldığı segmenti analiz eden yeni kampanya modeli “Brand Consideration” ve özelliklerinin erken aşama sonuçlarını paylaştı.
Yapay Zeka Gündemi
Normalde bu başlık altında ağırlıkla; her hafta yeni yapay zeka ürünlerinden, gelişme ve güncellemelerinden ve/veya yatırım, satın alma haberlerinden bahsediyorduk. Fakat geçtiğimiz bu 7 günde bu alana dair internette çok güzel yazılara, video-essay’lere denk geldik. O yüzden, bu hafta bu başlık daha çok “okuma-izleme önerileri” şeklinde oldu, bizce iyi de oldu. Sam Altman ve Elon Musk’ın adının geçmediği, yapay zekanın işimizi ne zaman elimizden alacağını okumadığımız, milyar dolarlık yatırım haberlerinde kaybolmadığımız bir soft “yapay zeka perspektifi”. İyi okumalar şimdiden.
AI Isn’t Only a Tool—It’s a Whole New Storytelling Medium | Eliot Peper, Every
“We’re in the “animated photographs” stage of AI. It’s being used to produce cheaper special effects for traditional Hollywood movies, generate copy and images for marketing assets, draft legal briefs, and code software more efficiently.
But however impressive these feats might be, they are a half-step forward, a recapitulation of existing forms. The exciting bit is what comes next: people using this new technology to invent genuinely new storytelling formats, changing our culture and cultural industries as profoundly as the advent of movies did.
AI isn’t just a new way to generate media.
AI is a new medium.”
AI Is Here To Stay | Mike Cook, Possibility Space
Sketched Out: An Illustrator Confronts His Fears About A.I. Art | Christoph Niemann, The New York Times
“Communicating emotions from person to person through writing, composing or painting is inefficient and inherently human. This is what makes a love letter, a doodle on a sandwich bag and (some) paintings in a museum precious. Automating the creation of art is like automating life, so you can make it to the finish line faster.”
Rick Rubin (evet The Rick Rubin) Antrophic ile birlikte The Way of Code: The Timeless Art of Vibe Coding’i yarattı.
“The artwork above was created by vibe coding, generated based on the themes of each chapter. You can add prompts to change the images to your liking. You ultimately get to shape each of the art pieces.
This is how art creation always happens.
It starts with a prompt, a seed. It can be several sentences or something you notice on a walk. Anything can work as a first prompt. Only you can decide that.
The world around you is pregnant with potential points of entry on your creative quest. Now find a seed and start modeling and modifying until you have something you’re excited to share.”
Araştırma, Rapor, İstatistik
Pandemiyle birlikte değişen tüketici davranışlarının geçici olacağı, kalıcı hale gelmeyeceği düşünülüyor/öngörülüyordu. Fakat 2025’e geldiğimizde bu davranışların çoğunun geçici olmadığı, kalıcı hale geldiği netleşti. İnsanlar artık daha yalnız, daha dijital ve daha anlık yaşıyor. McKinsey’nin 18 ülkede 25 binden fazla tüketiciyle gerçekleştirdiği araştırma, hem neyin değiştiğini hem de bu değişikliklerin nasıl “yeni normal”e dönüştüğünü gösteriyor.
State of the Consumer 2025 – Öne Çıkan Veriler
1. Tüketicilerin boş zamanı arttı, sosyallik azaldı
2025’te ABD’li tüketicilerin haftalık boş zamanı, 2019’a göre 3+ saat daha fazla.
Bu ek zamanın %90’ı bireysel aktivitelere ayrılıyor (hobi, dijital içerik, sosyal medya).
Aile ve arkadaşlarla geçirilen zaman oranı sabit kaldığı için, toplam içindeki payı göreceli olarak azaldı.
2. Eve teslimat sistemleri yükselişte
Yemek teslimatının global yeme-içme harcamalarındaki payı 2019’da %9 iken 2024’te %21’e yükseldi.
Çin ve ABD’de tüketicilerin %90+’ı, son ayda online-only perakendecilerden alışveriş yaptı.
Almanya ve Birleşik Krallık’ta bu oran %80+.
Almanya, ABD ve Birleşik Krallık’ta tüketicilerin yaklaşık %40’ı, haftada en az bir kez market teslimat hizmeti kullanıyor.
3. Sosyal medya güvenilmez ama etkili
Satın alma kararlarında en çok güvenilen kaynak: arkadaş ve aile (%50 civarı).
En az güvenilen: sosyal medya (%11).
Yine de sosyal medya, ürün araştırması için kullanılıyor: 2025’te %32, 2023’te bu oran %27 idi.
Almanya, UK ve ABD’de tüketicilerin %29’u, sosyal medyada görüp sonradan başka bir yerden alışveriş yaptığını söylüyor.
4. Gen Z harcama konusunda diğer nesillerden ayrışıyor
Gen Z’nin ABD’deki ortalama 25 yaş geliri: 40.000 $, Baby Boomer’lardan %50 fazla.
Gen Z, diğer kuşaklara göre %13 daha fazla kredi kartı veya borçla alışveriş yapma eğiliminde.
Gen Z'nin en çok harcama yaptığı alanlar: giyim (%34) ve kişisel bakım/kozmetik (%29).
Buy-now-pay-later kullanan Gen Z oranı: Çin’de %40, Hindistan’da %38, UAE’de %36, Avustralya’da %35.
“For brands, understanding what drives Gen Zers is critical for long-term growth. They’re the first members of a generation to grow up in a digital world, and they reached adolescence and young adulthood during the COVID-19 pandemic. These experiences have shaped their feelings around traditional markers of adulthood.”
5. Yerli markalara yönelim artıyor
Küresel olarak tüketicilerin %47’si, yerli markaları satın alma kararında önemli buluyor.
Kanada ve ABD’de bu oran 2025'in ilk çeyreğinden ikinci çeyreğine belirgin biçimde arttı.
Çin’de son beş yılda en hızlı büyüyen 10 kozmetik markasından 6’sı yerli (önceki dönemde sadece 2 idi).
Japonya'da en çok tüketilen 10 atıştırmalık markasının 9’u yerli.
6. Enflasyon hala en büyük kaygı
18 ülkenin tamamında en yüksek tüketici kaygısı: fiyat artışları / enflasyon.
Tüm pazarların %79’unda tüketiciler "trade down" davranışı gösteriyor: daha ucuz markalara yönelme, daha az ürün alma veya alışverişi erteleme.
ABD’de tüketicilerin %49’u, üç ay içinde büyük alışverişlerini ertelemeyi planlıyor.
Buna rağmen fiyat artışlarından endişe eden tüketicilerin üçte biri, yakın zamanda “kendini ödüllendirmek için” harcama yapmayı planlıyor.
Sosyal medyanın lider markaları | SocialBrands
Haftanın Önerileri
Perakende sektöründe yeni başlangıç: Zor zamanlarda hızlıca başarıya ulaşmanızı sağlayacak 5 öneri | Sophie Neary, Think With Google
The Wet History of Media in the Bathroom | Rachel Plotnick, The MIT Press Reader
“How media technologies made themselves at home in one of the most private spaces of modern life.”
Sosyal medya ve popülerlik paradoksu: Doğruluk mu, cesaret mi? | Ceren Aral Desnos, vesaire
“Popülerlik bir zamanlar başarının ödüllendirici bir kriteri ya da sonucuyken, sosyal medyanın karanlık yüzü popülerliği de bir paradoksa dönüştürebiliyor. Popülerlik paradoksu, sosyal medyada sesi en çok çıkan, en görünür kişilerin, gerçek yetkinlikleri eksik kalsa bile kendilerinden yetkin kişilerden daha başarılı algılanması olarak tanımlanıyor.”
Felaket anlarında sosyal medya kullanma rehberi | Ümit Alan, Quando
“Felaket anlarında insanın oturduğu yerden yapabileceği şeyler sınırlı. Kimi zaman bir paylaşım çok iş görür ama kimi zaman da hiç paylaşım yapmayarak akışı daha önemli paylaşımlara bırakmak faydalıdır. Felaket anlarında sosyal medya kullanımı rehberi...”
Etkinlik
Yapay Zeka Yaz Kampı, Accelerate with Google | 15-17 Temmuz 2025
Yolluk
Telefon bağımlılığına karşı 'telefon': Methaphone nasıl viral oldu? | Doğa Yurduneri, Quando
Infinite-scrolling yapmaktan çürüyen beynimiz (brain rot) ve ekran bağımlılığımızın getirdiği dürtüsel el ve parmak hareketleri ile yaşadığımız kısa süreli anksiyete krizlerine karşı; basit, sade bir çözüm. Elbette tüketim toplumunun iştahından payını alarak yaşadığı viralite ile TikTok’ta son zamanların gündem maddesi olmaya hak kazandı Methaphone.
Kapanış Notu
Bülteni buraya kadar okuduysanız, bu hafta dijital dünyanın hem teknik katmanlarında hem de duygusal arka planında kısa bir yolculuk yaptık demektir.
Her sayıda olduğu gibi bu hafta da birden fazla parçayı birleştirip büyük resmi görmeye çalıştık. Çünkü dijital pazarlama yalnızca ekranlara -ve panellere- değil, insana da bakmayı gerektiriyor.
Haftaya yine yeni başlıklar, yeni içgörülerle burada olacağız.
O zamana kadar hem akışı hem bağlamı kaçırmamanız dileğiyle.
